- Ngày 19/2/2026 tại Bharat Mandapam, New Delhi, Tuyên bố Delhi được thông qua tại AI Impact Summit 2026, được ví như “Magna Carta của AI”. (Magna Carta, tiếng Latin nghĩa là “Đại Hiến chương”, là một văn kiện lịch sử được ký năm 1215 tại Anh. Đây là thỏa thuận giữa Vua John của Anh và các lãnh chúa nổi dậy, nhằm giới hạn quyền lực của nhà vua và bảo vệ một số quyền cơ bản của thần dân. Ngày nay, khi một văn kiện được gọi là “Magna Carta của lĩnh vực nào đó”, điều đó hàm ý đây là một cột mốc lịch sử, đặt nền tảng nguyên tắc cho cả một kỷ nguyên mới
- Khác với các hội nghị trước tại Bletchley Park hay Seoul tập trung vào rủi ro hiện hữu của các mô hình AI tiên tiến, khuôn khổ New Delhi nhấn mạnh phát triển, công bằng và tăng trưởng.
- Đây là bản thiết kế quản trị AI toàn cầu lớn đầu tiên xuất phát từ các quốc gia Nam bán cầu, đặt trọng tâm vào bao trùm và chủ quyền dữ liệu.
- Tuyên bố xây dựng trên cách tiếp cận “techno-legal”, tránh luật cứng nhắc, thay bằng 7 “Sutras” linh hoạt:
- Trust as the Foundation: đảm bảo AI đáng tin cậy và an toàn.
- People First: ưu tiên phẩm giá và vai trò con người.
- Innovation over Restraint: thúc đẩy tăng trưởng có trách nhiệm thay vì cấm đoán.
- Fairness and Equity: giảm thiên lệch ngôn ngữ và dữ liệu phương Tây.
- Accountability: xác lập trách nhiệm pháp lý rõ ràng.
- Understandable by Design: minh bạch, tránh “black box”.
- Safety and Sustainability: cân bằng hiệu năng và môi trường.
- Tuyên bố phản đối “AI Extractivism”, tức việc khai thác dữ liệu từ các nước đang phát triển rồi bán lại sản phẩm AI cho chính họ.
- Thúc đẩy Data Sovereignty và phát triển Sovereign AI gắn với Digital Public Infrastructure.
- Ba ưu tiên hành động gồm:
- People: giải pháp AI quy mô dân số như BharatGen hỗ trợ 22 ngôn ngữ.
- Planet: thúc đẩy Green AI và chia sẻ dữ liệu khí hậu.
- Progress: đề xuất “Compute Bank”, lấy cảm hứng từ chương trình cung cấp GPU trợ giá 65 rupee/giờ (khoảng 0,78 USD/giờ).
📌 Tuyên bố Delhi ngày 19/2/2026 đánh dấu bước ngoặt khi các quốc gia Nam bán cầu dẫn dắt quản trị AI với 7 nguyên tắc linh hoạt, chống việc khai thác dữ liệu từ các nước đang phát triển rồi bán lại sản phẩm AI cho chính họ và thúc đẩy AI chủ quyền. Với sáng kiến Compute Bank giá 0,78 USD/giờ và mô hình 22 ngôn ngữ BharatGen, khuôn khổ này kết hợp đổi mới, công bằng và bền vững, mở ra trật tự AI mới không còn xoay quanh riêng Mỹ hay châu Âu.
Tổng hợp.
