- Nghiên cứu mới cho thấy các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT, Claude, Gemini, Grok, Mistral và DeepSeek có xu hướng đưa ra lời khuyên chiến lược giống nhau, thiên về các “buzzword” quản trị hiện đại hơn là phân tích bối cảnh cụ thể của doanh nghiệp. Hiện tượng này được các nhà nghiên cứu gọi là “trendslop”.
- Nhóm nghiên cứu kiểm tra 7 mâu thuẫn chiến lược phổ biến như khám phá vs khai thác, tập trung vs phân quyền, ngắn hạn vs dài hạn, cạnh tranh vs hợp tác, đổi mới đột phá vs cải tiến, khác biệt hóa vs hàng hóa hóa, và tự động hóa vs tăng cường con người.
- Trong hàng nghìn mô phỏng, các mô hình AI thường xuyên chọn cùng một phía: ưu tiên khác biệt hóa, tăng cường con người bằng AI, hợp tác, tư duy dài hạn và phân quyền. Những lựa chọn này xuất hiện gần như bất kể bối cảnh doanh nghiệp.
- Thử nghiệm hơn 15.000 lần với GPT-5 cho thấy “prompt tốt hơn” hầu như không loại bỏ thiên lệch. Một yếu tố ảnh hưởng mạnh là thứ tự lựa chọn: chỉ cần đảo thứ tự phương án có thể thay đổi kết quả khoảng 19%.
- Việc cung cấp bối cảnh chi tiết như startup công nghệ, ngân hàng, bệnh viện hay tổ chức phi lợi nhuận chỉ làm giảm thiên lệch khoảng 11%, nhưng không loại bỏ được.
- Nguyên nhân nằm ở dữ liệu huấn luyện: LLM học từ internet, nơi các khái niệm như “innovation”, “collaboration” hay “differentiation” được xem tích cực, còn “commoditization” hay “centralization” thường bị xem là lỗi thời.
- Một rủi ro khác là “hybrid trap”: khi được phép, AI thường đề xuất kết hợp cả hai chiến lược mâu thuẫn như vừa khác biệt hóa vừa dẫn đầu chi phí, điều mà lý thuyết chiến lược truyền thống cho rằng dễ khiến doanh nghiệp “mắc kẹt ở giữa”.
📌 Nghiên cứu cho thấy LLM không phải cố vấn chiến lược trung lập như nhiều lãnh đạo nghĩ. Trong hàng nghìn thử nghiệm và hơn 15.000 mô phỏng với GPT -5, AI liên tục khuyến nghị các chiến lược “thời thượng” như khác biệt hóa, hợp tác và tư duy dài hạn bất kể bối cảnh doanh nghiệp. Đây là xu hướng đưa ra lời khuyên chiến lược giống nhau, thiên về các thuật ngữ quản trị hiện đại hơn là phân tích bối cảnh cụ thể của doanh nghiệp. Hiện tượng này được các nhà nghiên cứu gọi là “trendslop”. Điều này xuất phát từ dữ liệu internet và văn hóa quản trị hiện đại mà AI học được. Vì vậy, LLM nên được dùng để tạo ý tưởng và phân tích lựa chọn, nhưng quyết định chiến lược cuối cùng vẫn phải do con người chịu trách nhiệm.
Tổng hợp.
