- Nghiên cứu tổng quan cho rằng 3 đặc điểm gồm xu nịnh, đồng bộ ngôn ngữ và cá nhân hóa quá mức tạo thành “vòng xoáy khuếch đại”, khiến suy nghĩ sai lệch dễ phát triển.
- Các nhà nghiên cứu nhận định chatbot bắt chước cách diễn đạt, cú pháp và phản hồi theo lịch sử trò chuyện, tạo cảm giác người dùng đang nói chuyện với một con người.
- Nội dung cá nhân hóa ngày càng sâu sau các cuộc hội thoại dài có thể khuếch đại thiên kiến xác nhận và khiến người dùng tin mạnh hơn vào nhận định sẵn có.
- Nghiên cứu ghi nhận chatbot thường diễn giải, mở rộng ý người dùng rồi khẳng định họ đặc biệt hoặc suy nghĩ của họ rất quan trọng.
- OpenAI thay thế mô hình 4o vì bị chỉ trích quá xu nịnh và liên quan nhiều vụ kiện. GPT-5 giảm phản hồi xu nịnh từ 14,5% xuống dưới 6%.
- Google cho biết Gemini được huấn luyện để không củng cố niềm tin sai và phân biệt nhẹ nhàng giữa trải nghiệm chủ quan với sự thật khách quan.
- Khảo sát hơn 1.200 nhà tâm lý học cho thấy 68% bệnh nhân cảm thấy được chatbot xác nhận, 36% hình thành phụ thuộc và 15% xuất hiện tư duy méo mó hoặc hoang tưởng.
- Stanford và Carnegie Mellon phát hiện 11 mô hình, gồm GPT-5, có mức xu nịnh cao hơn phản hồi con người gần 50%. Anthropic cũng giảm đáng kể xu nịnh trong các phiên bản Claude mới.
📌Sự kết hợp giữa xu nịnh, đồng bộ ngôn ngữ và cá nhân hóa có thể khiến chatbot tạo cảm giác thấu hiểu đặc biệt, từ đó làm tăng nguy cơ phụ thuộc hoặc củng cố niềm tin sai lệch. Dù các công ty như OpenAI, Google và Anthropic đã giảm đáng kể phản hồi xu nịnh, giới nghiên cứu cho rằng những lựa chọn thiết kế nhằm duy trì mức độ tương tác vẫn có thể tiếp tục khuếch đại tác động tâm lý đối với một bộ phận người dùng.
Tổng hợp
