Ngày 18/12/2025, tại Hội thảo tổng kết hoạt động Khoa học và Công nghệ năm 2025 do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, ông Lê Duy Tiến – Chủ tịch HĐQT Vietmetric đã trình bày tham luận quan trọng đề xuất khung nguyên tắc nhằm chuẩn hóa việc ứng dụng AI tạo sinh trong quản lý nhà nước.
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt khi AI tạo sinh (GenAI) không còn là công nghệ của tương lai mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu trong mọi hoạt động kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, trong khối cơ quan quản lý và hoạch định chính sách, câu hỏi lớn nhất không phải là “làm thế nào để tiếp cận”, mà là “làm sao để quản trị rủi ro và đảm bảo tính liêm chính” khi sử dụng trí tuệ nhân tạo.
Tham dự hội thảo với tư cách chuyên gia tư vấn từ Vietmetric – The AI-native company, ông Lê Duy Tiến đã mang đến bài tham luận: “Một góc nhìn về các nguyên tắc sử dụng các công cụ AI tạo sinh phổ biến phục vụ nghiên cứu/tham mưu trong công tác quản lý”.
Chuyển dịch vị thế: Từ “người dùng” sang “người ra đề”
Mở đầu bài tham luận, đại diện Vietmetric nhấn mạnh sự cần thiết của việc tái định nghĩa mối quan hệ giữa nhân sự quản lý và công nghệ.
Dựa trên kinh nghiệm triển khai thực tế, ông Tiến chỉ ra rằng để giao tiếp hiệu quả với GenAI, cán bộ quản lý phải thoát khỏi tư duy thụ động. Thay vì coi AI là một công cụ tìm kiếm (Search Engine) nâng cấp, nhà quản lý cần đóng vai trò là “kiến trúc sư trưởng” – người thiết kế các câu lệnh (Prompt) có cấu trúc chặt chẽ, định hướng rõ ràng để AI xử lý dữ liệu theo ngôn ngữ quản trị đặc thù.
Cẩn trọng với “bẫy” Deep Research
Một điểm nhấn thu hút sự chú ý lớn tại hội thảo là phần phân tích về “Các hạn chế của Deep Research”.
Mặc dù các mô hình AI năm 2025 đã có khả năng nghiên cứu sâu vượt trội, Chủ tịch Vietmetric vẫn đưa ra cảnh báo nghiêm khắc về những “ảo giác” (hallucinations) tinh vi của máy móc. Trong công tác tham mưu chính sách, một dữ liệu sai lệch từ nguồn tin không chính thống có thể dẫn đến những hệ quả dây chuyền. Do đó, niềm tin mù quáng vào khả năng tổng hợp của AI chính là rủi ro lớn nhất mà các đơn vị cần nhận diện.
Thiết lập các nguyên tắc sử dụng
Để giải quyết bài toán cốt lõi về độ tin cậy, tại nội dung “Các nguyên tắc dùng GenAI phục vụ nghiên cứu/tham mưu”, ông Lê Duy Tiến đã đề xuất một số nguyên tắc kim chỉ nam cho hoạt động ứng dụng AI trong khu vực công:
- Thực chứng (Verification): Tuyệt đối không sử dụng kết quả thô từ GenAI làm căn cứ ra quyết định. Mọi dữ liệu phải trải qua quy trình thẩm định chéo (cross-check) nghiêm ngặt với các tài liệu chính thống và văn bản quy phạm pháp luật.
- Thực quyền (Human-in-the-loop): Xác định rõ quyền lực tối cao thuộc về con người. AI dừng lại ở vai trò trợ lý tổng hợp; tư duy phản biện, đánh giá nhạy cảm chính trị và trách nhiệm giải trình cuối cùng hoàn toàn thuộc về cán bộ quản lý.
- Thực tế (Contextualization): Các mô hình AI toàn cầu thường thiếu hụt dữ liệu địa phương (local context). Người làm công tác tham mưu phải có năng lực “Việt hóa” các đề xuất của AI, đảm bảo sự phù hợp với bối cảnh văn hóa, xã hội và hành lang pháp lý của Việt Nam.
Việc chuẩn hóa các nguyên tắc sử dụng AI không chỉ giúp nâng cao hiệu suất bộ máy hành chính mà còn là bước đi chiến lược để Việt Nam làm chủ công nghệ, biến GenAI thực sự trở thành công cụ đắc lực cho sự phát triển bền vững.
