- Báo cáo “Building Pro-Worker Artificial Intelligence” của các nhà kinh tế MIT Daron Acemoglu, David Autor và Simon Johnson cho rằng phần lớn doanh nghiệp đang sử dụng AI theo hướng tự động hóa thay vì mở rộng năng lực con người.
- Simon Johnson, đồng tác giả báo cáo và đồng nhận giải Nobel Kinh tế 2024, định nghĩa “Pro-worker AI” là AI làm tăng giá trị của kỹ năng, chuyên môn và khả năng phán đoán của người lao động.
- Theo ông, AI không chỉ nên giúp con người làm việc nhanh hơn mà còn giúp họ thực hiện những nhiệm vụ trước đây không thể làm được.
- Báo cáo phân loại công nghệ thành 5 nhóm gồm công nghệ tăng cường lao động, tăng cường vốn, tự động hóa, san bằng chuyên môn và tạo ra nhiệm vụ mới.
- Trong 5 nhóm này, chỉ công nghệ tạo ra nhiệm vụ mới được xem là “ủng hộ người lao động” một cách rõ ràng.
- Các công nghệ tự động hóa giúp tăng năng suất nhưng có thể làm giảm nhu cầu về chuyên môn hiện có và chuyển giá trị từ lao động sang vốn.
- Công nghệ “expertise-leveling” như máy đo oxy trong máu giúp người ít chuyên môn hơn thực hiện công việc trước đây cần chuyên gia, nhưng đồng thời có thể làm giảm giá trị của chuyên môn cũ.
- Công nghệ tạo nhiệm vụ mới như mạng Ethernet, cáp quang hoặc hệ thống cảm biến thông minh tạo ra nhu cầu đối với những kỹ năng hoàn toàn mới và làm tăng giá trị lao động. Báo cáo cho rằng AI nên được phát triển theo hướng này thay vì chỉ tập trung cắt giảm chi phí nhân sự. Một ví dụ được nêu là kỹ thuật viên trung tâm dữ liệu sử dụng AI để phân tích luồng dữ liệu vận hành, phát hiện rủi ro và đưa ra quyết định phức tạp hơn.
- Trong lĩnh vực bằng sáng chế, Văn phòng Sáng chế Mỹ đã sử dụng AI để hỗ trợ tra cứu tài liệu liên quan, giúp chuyên gia đánh giá hồ sơ sâu hơn thay vì chỉ xử lý nhanh hơn.
- Schneider Electric phát triển công cụ AI hỗ trợ kỹ sư điện và kỹ thuật viên hiện trường xử lý sự cố thiết bị và hệ thống điện. Công cụ này kết hợp hình ảnh, dữ liệu phần cứng và cơ sở tri thức để đề xuất các bước xử lý phù hợp. Theo báo cáo, AI đã giúp giảm khoảng 50% thời gian cần thiết để hoàn thành báo cáo bảo trì tại Schneider Electric.
- Tuy nhiên, giá trị lớn nhất không nằm ở tiết kiệm thời gian mà ở việc giúp kỹ sư áp dụng chuyên môn hiệu quả hơn trong môi trường thực tế. Simon Johnson cho rằng nhiều doanh nghiệp đang đi theo “con đường ít kháng cự nhất”, tức thay thế con người bằng máy móc thay vì tái thiết kế công việc. Ông cảnh báo cách tiếp cận này có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ những cơ hội đổi mới lớn hơn và không khai thác hết tiềm năng của AI.
- Báo cáo khuyến nghị các tổ chức đánh giá AI không chỉ bằng chi phí tiết kiệm được mà còn bằng khả năng tạo ra công việc mới, kỹ năng mới và trải nghiệm khách hàng tốt hơn.
- Theo các tác giả, lợi thế cạnh tranh trong tương lai sẽ thuộc về những doanh nghiệp sử dụng AI để mở rộng năng lực con người thay vì chỉ tối ưu hóa lao động hiện có.
📌 Báo cáo của các nhà kinh tế MIT, trong đó có Nobel Kinh tế 2024 Simon Johnson và Daron Acemoglu, đưa ra một luận điểm đáng chú ý: AI chỉ thực sự mang lại lợi ích cho người lao động khi nó tạo ra những nhiệm vụ và khả năng mới thay vì đơn thuần thay thế công việc hiện có. Trong năm nhóm công nghệ được phân tích, chỉ nhóm công nghệ tạo nhiệm vụ mới được xem là rõ ràng có lợi cho lao động. Các ví dụ như Schneider Electric hay hệ thống hỗ trợ thẩm định bằng sáng chế cho thấy AI có thể giúp chuyên gia giải quyết các vấn đề phức tạp hơn và nâng cao giá trị chuyên môn. Theo báo cáo, doanh nghiệp nào chỉ dùng AI để cắt giảm chi phí sẽ khó khai thác hết tiềm năng chuyển đổi của công nghệ này.
Tổng hợp.
