- Bài viết cho rằng cuộc cạnh tranh AI toàn cầu đang chuyển từ đua công nghệ sang định hình trật tự quốc tế, với 3 hướng phát triển ngày càng rõ nét.
- Tháng 6, Mỹ tổ chức hội nghị lần thứ hai của liên minh Pax Silica gồm 24 nền kinh tế, tập trung vào chuỗi cung ứng an toàn, hạ tầng AI và các đối tác công nghệ đáng tin cậy.
- Tháng 7, toàn bộ 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc tham dự Đối thoại Toàn cầu đầu tiên về Quản trị AI tại Geneva, sau đó 29 quốc gia ký thành lập World Artificial Intelligence Cooperation Organization (WAICO) tại Thượng Hải.
- Mỹ xây dựng hệ sinh thái AI dựa trên ưu thế về chip, dịch vụ đám mây, mô hình độc quyền và phần mềm, đồng thời mở rộng quyền tiếp cận cho các đối tác tin cậy nhưng vẫn duy trì các biện pháp kiểm soát công nghệ.
- Trung Quốc thúc đẩy mô hình phát triển khác với AI open-weight chi phí thấp, hạ tầng viễn thông, trung tâm dữ liệu, đào tạo nhân lực và hợp tác với các nước đang phát triển thông qua WAICO.
- Bài viết nhận định nhiều quốc gia sẽ tiếp tục kết hợp chip và dịch vụ đám mây của Mỹ với phần cứng hoặc mô hình AI của Trung Quốc cùng các quy định của châu Âu thay vì chọn một bên.
- Cạnh tranh Mỹ – Trung tạo cơ hội để các cường quốc tầm trung như Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, UAE và châu Âu đàm phán thu hút đầu tư, phát triển nhân lực và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng AI.
- Một “con đường thứ ba” đang hình thành thông qua hợp tác chức năng, tập trung vào kiểm thử mô hình, tiêu chuẩn an toàn, khả năng tương thích quy định và chia sẻ hạ tầng nghiên cứu thay vì liên minh địa chính trị.
- Singapore được xem là mô hình tiêu biểu với AI Verify, AI Safety Institute và Nhóm công tác ASEAN về Quản trị AI, trong khi UAE, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ có thể đóng góp về vốn, bán dẫn, tiêu chuẩn và quản trị khoa học.
📌 Tương lai AI toàn cầu sẽ không chỉ do Mỹ và Trung Quốc quyết định. Trong khi Mỹ xây dựng hệ sinh thái AI dựa trên công nghệ tiên tiến và kiểm soát quyền tiếp cận, còn Trung Quốc thúc đẩy AI open-weight cùng hợp tác với các nước đang phát triển thông qua WAICO gồm 29 thành viên sáng lập, các cường quốc tầm trung có cơ hội tạo “lớp kết nối” giữa hai hệ sinh thái. Nếu xây dựng thành công các tiêu chuẩn chung, cơ chế kiểm thử và hợp tác thực chất, nhóm quốc gia này có thể giúp giảm nguy cơ phân mảnh hệ thống AI toàn cầu.
Tổng hợp.
