- Futurism lập luận AI đang tạo ra các “doom loop”, khi công nghệ khai thác giá trị từ lao động và nội dung của con người nhưng đồng thời làm suy yếu động lực kinh tế để tiếp tục tạo ra nguồn đầu vào đó.
- Tài liệu nội bộ Microsoft được công khai trong vụ kiện của New York Times cảnh báo chiến lược nội dung AI có thể gây hại đồng thời cho hiệu suất mô hình và toàn bộ web.
- Một tài liệu mô tả nghịch lý khi sản phẩm AI đe dọa chính nền tảng kinh tế của các nhà cung cấp thiết yếu trong “chuỗi cung ứng nội dung” cho LLM.
- Báo chí là ví dụ điển hình. Công cụ như ChatGPT và Gemini có thể tóm tắt bài viết mà không chuyển độc giả tới trang nguồn, qua đó làm suy giảm lưu lượng truy cập và mô hình doanh thu của các cơ quan truyền thông.
- Vòng lặp tương tự xuất hiện trong âm nhạc và điện ảnh khi nội dung AI cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm của những người sáng tạo mà dữ liệu của họ từng góp phần phát triển các mô hình.
- Bài viết dẫn số liệu cho rằng hơn 200.000 việc làm trong các ngành sáng tạo tại Mỹ đã biến mất trong khoảng 4 năm, nhưng số liệu này không tự chứng minh AI là nguyên nhân trực tiếp.
- Thị trường tuyển dụng cũng hình thành vòng lặp: ứng viên dùng AI để tạo hàng loạt hồ sơ trong khi nhà tuyển dụng dùng AI để sàng lọc, khiến số lượng hồ sơ tăng và khả năng phân biệt ứng viên giảm.
- CEO Greenhouse mô tả tình trạng mỗi bên dùng AI để giải quyết vấn đề riêng nhưng cách sử dụng lại khiến vấn đề của phía bên kia nghiêm trọng hơn, từ đó thúc đẩy tiếp tục sử dụng AI.
- Giáo dục được bài viết xem là một vòng lặp khác khi sinh viên dùng AI làm bài còn giáo viên dùng AI tạo bài tập, làm giảm vai trò tư duy trực tiếp của cả 2 phía.
- Tranh luận bản quyền vẫn chưa ngã ngũ. Các công ty AI lập luận đầu ra mô hình đủ khác biệt với nội dung nguồn để thuộc phạm vi “fair use”, trong khi các chủ sở hữu nội dung tiếp tục thách thức quan điểm này.
- Rủi ro dài hạn mà bài viết đặt ra là AI cần liên tục tiếp cận tri thức, văn hóa và nội dung mới do con người tạo ra nhưng có thể đồng thời làm suy yếu nguồn thu và động lực để con người tiếp tục sản xuất những đầu vào đó.
📌 “Doom loop” là khái niệm đáng chú ý để nhìn AI dưới góc độ hệ sinh thái thay vì chỉ đo năng suất của từng doanh nghiệp. AI có thể giúp từng chủ thể giảm chi phí trong ngắn hạn nhưng nếu hàng loạt chủ thể cùng tối ưu theo cách làm suy yếu nguồn dữ liệu, việc làm, doanh thu hoặc chất lượng đầu vào thì lợi ích riêng có thể tạo chi phí chung. Tuy nhiên, đây là bài bình luận với lập trường phê phán AI mạnh nên cần tách các bằng chứng thực nghiệm khỏi nhận định nhân quả của tác giả.
Tổng hợp.
