- Một nghiên cứu do Chính phủ Trung Quốc tài trợ cảnh báo việc tích hợp AI vào hệ thống đánh giá tín nhiệm xã hội có thể dẫn đến giám sát hành vi trên diện rộng và phân biệt đối xử bằng thuật toán.
- Công trình của Lin Jianxing, nghiên cứu sinh luật tại Đại học Tứ Xuyên, công bố trên Tạp chí Đại học Sư phạm Tứ Xuyên tháng 9/2026.
- Theo nghiên cứu, cơ quan quản lý có thể sử dụng dữ liệu lớn và thuật toán dự báo để chuyển hoạt động trực tuyến, ngoại tuyến của công dân thành điểm số định lượng.
- Điểm đánh giá có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, tín dụng tài chính và dịch vụ công, dù không trực tiếp thay đổi quyền và nghĩa vụ pháp lý.
- AI giúp cơ quan nhà nước nhận diện nhu cầu, dự báo rủi ro, phân bổ nguồn lực và tự động hóa hoạt động quản lý xã hội.
- Tuy nhiên, chất lượng dữ liệu kém, thuật toán thiếu minh bạch và cơ chế giám sát không đầy đủ có thể tạo ra quyết định sai lệch hoặc phân biệt đối xử.
- Nhà nghiên cứu cảnh báo việc kết hợp dữ liệu hành vi từ nhiều nguồn có thể biến công cụ quản lý rủi ro thành hệ thống theo dõi hành vi cá nhân.
- Trung Quốc đang thúc đẩy AI trong quản trị công. Tỉnh An Huy đã phát triển nền tảng giám sát trợ giúp xã hội, kết nối dữ liệu người thu nhập thấp giữa các cơ quan.
- Theo nghiên cứu được Stanford giới thiệu, hệ thống tín nhiệm xã hội Trung Quốc gồm nhiều chương trình phân tán, không phải mạng lưới chấm điểm công dân thống nhất trên toàn quốc.
- Chỉ một tỷ lệ nhỏ thành phố triển khai hệ thống đánh giá hành vi địa phương. Một số cơ chế còn giám sát cán bộ nhà nước chặt chẽ hơn công dân.
📌 Nghiên cứu phản ánh sự thận trọng ngay trong giới học thuật Trung Quốc về ứng dụng AI vào quản trị xã hội. AI có thể nâng cao năng lực dự báo rủi ro và cung cấp dịch vụ công chủ động nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ giám sát quá mức, thiếu minh bạch và phân biệt đối xử. Vấn đề cốt lõi không chỉ là độ chính xác thuật toán mà còn là giới hạn sử dụng dữ liệu cá nhân, quyền giải trình và cơ chế kiểm soát quyết định hành chính tự động.
Tổng hợp.
