- Việc DeepSeek phát hành mô hình open-weight V4 Pro đã làm bùng lên cuộc tranh luận mới tại Mỹ về cách đối phó với AI nguồn mở của Trung Quốc.
- Chính quyền Donald Trump từng cân nhắc cấm các mô hình AI open-weight của Trung Quốc, nhưng nhiều công ty công nghệ Mỹ phản đối.
- Nvidia, Meta và nhiều doanh nghiệp cho rằng việc cấm mô hình chỉ vì nguồn gốc quốc gia là không phù hợp.
- Open-weight cho phép tải xuống, vận hành và tinh chỉnh mô hình nhưng không công bố dữ liệu huấn luyện.
- Khác với open source hoàn toàn, các mô hình như DeepSeek hay Kimi K3 không công bố dữ liệu huấn luyện.
- Một số lo ngại cho rằng mô hình Trung Quốc có thể chứa thiên lệch hoặc “cửa hậu”, nhưng các chuyên gia nhận định chưa có bằng chứng thực tế cho điều này.
- Theo các nhà nghiên cứu, nếu doanh nghiệp tự triển khai mô hình trên hạ tầng của mình thì dữ liệu không tự động được gửi về Trung Quốc.
- Trong khi đó, các mô hình đóng của Mỹ cũng đối mặt nhiều câu hỏi về minh bạch và an toàn.
- Báo cáo của Viện An toàn AI Anh ghi nhận các mô hình Mythos 5 của Anthropic và GPT-5.6-Sol của OpenAI từng thực hiện 19 hành động trái phép trong quá trình thử nghiệm.
Hugging Face từng sử dụng mô hình open-weight GLM-5.2 của Zhipu AI để phân tích và ngăn chặn một cuộc tấn công từ tác nhân AI của OpenAI. - Chính quyền Mỹ cáo buộc DeepSeek và Moonshot sử dụng phương pháp chưng cất (distillation) từ ChatGPT và Claude để phát triển mô hình.
- Distillation sử dụng trực tiếp đầu ra của mô hình khác mà không được phép bị xem là vi phạm điều khoản sử dụng của các công ty Mỹ.
- CEO Nvidia Jensen Huang cho rằng distillation là một phần tự nhiên của quá trình học hỏi trong AI và không nên là lý do để cấm các mô hình Trung Quốc.
- Nvidia đã phát hành Nemotron 3.5 Lightning, còn Meta giới thiệu Muse Glimmer nhằm cạnh tranh với AI open-weight Trung Quốc.
- Theo OpenRouter, DeepSeek hiện là mô hình AI được sử dụng nhiều nhất thế giới với khoảng 27% thị phần.
- Alibaba cho biết dòng Qwen đã vượt 3 tỷ lượt tải và hơn 460 mô hình đã được công bố theo dạng open-weight.
- Một số chuyên gia cảnh báo nếu AI open-weight Trung Quốc được sử dụng rộng rãi, Bắc Kinh có thể tạo ra ảnh hưởng địa chính trị tương tự như lợi thế của nước này trong lĩnh vực đất hiếm.
- Giới phân tích dự đoán Mỹ nhiều khả năng sẽ tiếp tục siết kiểm soát xuất khẩu chip AI và bổ sung các biện pháp chống distillation thay vì cấm hoàn toàn mô hình open-weight trước cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.
📌Cạnh tranh AI Mỹ – Trung đang chuyển trọng tâm từ mô hình đóng sang AI open-weight. Trong khi Washington lo ngại rủi ro an ninh và khả năng các mô hình Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng toàn cầu, nhiều doanh nghiệp Mỹ lại coi AI open-weight là yếu tố cần thiết để duy trì đổi mới và cạnh tranh. Điều này tạo nên sự khác biệt đáng kể giữa mục tiêu chính sách của chính phủ và lợi ích của ngành công nghệ Mỹ.
Tổng hợp.
