- Ngày 11/10/2026, Nikkei Asia đăng bài bình luận của Kuniyoshi Sakai, giáo sư khoa học thần kinh ngôn ngữ tại Đại học Tokyo, đề xuất cấm AI và sách giáo khoa số trong lớp học.
- Tháng 6/2026, Quốc hội Nhật Bản sửa luật giáo dục, công nhận sách giáo khoa số có địa vị pháp lý tương đương sách in, mở đường cho việc sử dụng rộng rãi hơn.
- Sakai cảnh báo số hóa giáo dục thiếu kiểm soát có thể làm suy giảm năng lực ngôn ngữ, đọc hiểu, ghi nhớ và tư duy độc lập của học sinh.
- Khảo sát năm 2025 trên 1.062 sinh viên Nhật Bản từ 18-29 tuổi cho thấy 20% không có thói quen đọc sách, báo hoặc tạp chí và 10% không ghi chép khi học.
- Theo tác giả, nhóm sinh viên không đọc và không viết có kết quả rất thấp trong bài kiểm tra đọc hiểu trình độ trung học.
- Sakai cho rằng sách in hỗ trợ ghi nhớ vị trí và cấu trúc kiến thức, trong khi sách điện tử có thể làm suy giảm khả năng định hướng không gian trong nội dung.
- Ông nhận định việc liên tục truy cập liên kết, mã QR và nội dung trực tuyến khiến người học khó duy trì sự tập trung và xác định phạm vi kiến thức cần nắm vững.
- Tác giả phê phán AI tạo sinh vì nguy cơ khiến người học phụ thuộc vào câu trả lời có sẵn, giảm cơ hội rèn luyện khả năng diễn đạt và sáng tạo.
- Trường Luật Đại học California, Berkeley được dẫn làm ví dụ về hạn chế AI trong phần lớn bài thi và bài viết có chấm điểm, kể cả lập dàn ý và chỉnh sửa ngôn ngữ.
- Sakai cho rằng ngay cả việc sử dụng AI để gợi ý ý tưởng hoặc sửa câu cũng có thể làm giảm cơ hội phát triển kỹ năng viết.
- Ông cảnh báo một khoảng cách mới có thể xuất hiện giữa người phụ thuộc AI đến mức suy giảm năng lực tư duy và người duy trì khả năng giải quyết vấn đề độc lập.
- Từ những lập luận trên, tác giả đề xuất cấm hoàn toàn AI trong giáo dục để bảo vệ sự phát triển trí tuệ tự chủ của thế hệ tương lai.
Giáo sư Đại học Tokyo đề xuất cấm hoàn toàn AI và sách giáo khoa số: Cảnh báo thế hệ trẻ có thể mất khả năng đọc, viết và tư duy độc lập - Ngày 11/10/2026, Nikkei Asia đăng bài bình luận của Kuniyoshi Sakai, giáo sư khoa học thần kinh ngôn ngữ tại Đại học Tokyo, đề xuất cấm AI và sách giáo khoa số trong lớp học.
- Tháng 6/2026, Quốc hội Nhật Bản sửa luật giáo dục, công nhận sách giáo khoa số có địa vị pháp lý tương đương sách in, mở đường cho việc sử dụng rộng rãi hơn.
- Sakai cảnh báo số hóa giáo dục thiếu kiểm soát có thể làm suy giảm năng lực ngôn ngữ, đọc hiểu, ghi nhớ và tư duy độc lập của học sinh.
- Khảo sát năm 2025 trên 1.062 sinh viên Nhật Bản từ 18-29 tuổi cho thấy 20% không có thói quen đọc sách, báo hoặc tạp chí và 10% không ghi chép khi học.
- Theo tác giả, nhóm sinh viên không đọc và không viết có kết quả rất thấp trong bài kiểm tra đọc hiểu trình độ trung học.
- Sakai cho rằng sách in hỗ trợ ghi nhớ vị trí và cấu trúc kiến thức, trong khi sách điện tử có thể làm suy giảm khả năng định hướng không gian trong nội dung.
- Ông nhận định việc liên tục truy cập liên kết, mã QR và nội dung trực tuyến khiến người học khó duy trì sự tập trung và xác định phạm vi kiến thức cần nắm vững.
- Tác giả phê phán AI tạo sinh vì nguy cơ khiến người học phụ thuộc vào câu trả lời có sẵn, giảm cơ hội rèn luyện khả năng diễn đạt và sáng tạo.
- Trường Luật Đại học California, Berkeley được dẫn làm ví dụ về hạn chế AI trong phần lớn bài thi và bài viết có chấm điểm, kể cả lập dàn ý và chỉnh sửa ngôn ngữ.
- Sakai cho rằng ngay cả việc sử dụng AI để gợi ý ý tưởng hoặc sửa câu cũng có thể làm giảm cơ hội phát triển kỹ năng viết.
- Ông cảnh báo một khoảng cách mới có thể xuất hiện giữa người phụ thuộc AI đến mức suy giảm năng lực tư duy và người duy trì khả năng giải quyết vấn đề độc lập.
- Từ những lập luận trên, tác giả đề xuất cấm hoàn toàn AI trong giáo dục để bảo vệ sự phát triển trí tuệ tự chủ của thế hệ tương lai.
📌 Bài bình luận đặt ra vấn đề về tác động dài hạn của AI và số hóa đối với năng lực nhận thức. Khảo sát 1.062 sinh viên Nhật Bản cho thấy những dấu hiệu đáng quan tâm về thói quen đọc và viết. Tuy nhiên, mối liên hệ này chưa đủ chứng minh công nghệ trực tiếp gây suy giảm năng lực. Đề xuất cấm hoàn toàn AI là quan điểm của tác giả, khác với cách tiếp cận tích hợp có kiểm soát. Vấn đề giáo dục cốt lõi là bảo đảm người học hình thành kiến thức nền tảng và tư duy độc lập trước khi sử dụng AI hỗ trợ.
Tổng hợp.
